Compagnies franches de la Marine stacjonowali nie tylko w Nowej Francji, ale i w innych koloniach francuskich. W anglojęzycznych opracowaniach znajdziemy informację że przebywali na wyspach zwanych po angielsku Windwards Islands co tłumaczone jest na polski jako Wyspy Nawietrzne. Cóż to są za wyspy i gdzie się znajdują ? Sprawa jest o tyle ciekawa iż warto poświęcić jej trochę czasu.
Wspomniane wyspy, niezależnie w jakim języku będziemy o nich mówić, należą do archipelagu Małych Antyli i oddzielają Morze Karaibskie od otwartego Oceanu Atlantyckiego. Małe Antyle składają się z licznych, niewielkich powierzchniowo wysp. Od XVI wieku na Małych Antylach krzyżowały się strefy wpływów imperiów kolonialnych : Hiszpanii, Wielkiej Brytanii, Francji oraz Holandii. Poniższy schemat pokazuje podział Antyli.
Nie będziemy tutaj rozpisywać się nad podziałem Indii Zachodnich i czym różnią się od Karaibów, bo nas interesują Wyspy Nawietrzne. Dodać należy jeszcze mapkę poglądową, gdzie szukać dokładnie Małych Antyli.
Skoro już wiemy gdzie leżą Małe Antyle, możemy wrócić do Wysp Nawietrznych. I tutaj zaczyna się robić ciekawie. Otóż istnieją dwa różne podziały Małych Antyli na Wyspy Nawietrzne i Zawietrzne.
Zgodnie z podziałem anglosaskim, który wywodzi się z kolonialnego podziału administracyjnego, Wyspy Zawietrzne (Leeward Islands) ciągną się od Wysp Dziewiczych po Gwadelupę, natomiast Wyspy Nawietrzne (Windward Islands) od Dominiki po Grenadę wraz z Barbadosem (W zależności od opracowania do Winward Islands czasem zaliczane są Trynidad i Tobago). Pośrodku znajduje się Dominika, która najpierw należała do Leeward Islands, a potem do Windward Islands.Poniższe szkice pokazują położenie tych wysp.
Podział stosowany w języku hiszpańskim, francuskim i niderlandzkim jest starszy i wywodzi się z hiszpańskiego podziału Antyli. Według tego podziału Wyspami Nawietrznymi (hiszp. Islas de Barlovento, fr. Îles du Vent, nid. Bovenwindse Eilanden) są wyspy ciągnące się od Wysp Dziewiczych po Grenadę, natomiast Wyspami Zawietrznymi (hiszp. Islas de Sotavento, fr. Îles Sous-le-Vent, nid. Benedenwindse Eilanden) są przybrzeżne wyspy Wenezueli oraz Curacao, Bonaire i Aruba (według podziału anglosaskiego, to trzecia grupa wysp o nazwie Leeward Antilles dosłownie Zawietrzne Antyle.)
W latach 2004 – 2010 roku Komisja Standaryzacji Nazw Geograficznych poza Granicami Rzeczpospolitej Polskiej (KSNG) przy Głównym Geodecie Kraju zwróciła uwagę na nazwy Wyspy Podwietrzne i Wyspy Zawietrzne. Obie nazwy od 1959 roku występowały w wykazach nazw i były używane w publikacjach. Odpowiadają one nazwom angielskim :
Wyspy Podwietrzne to Leeward Islands
Wyspy Zawietrzne to Windward Islands
Zaskakujące jest to, że polskie nazwy były ustalone błędnie – „leeward” oznacza „zawietrzny”, a nie „podwietrzny”, a „windward” oznacza „nawietrzny”, a nie „zawietrzny”. W wyniku przyjęcia podziału anglosaskiego południowa część Małych Antyli, ta wzdłuż wybrzeża Wenezueli, nie miała polskiej nazwy, choć w polskich tekstach pojawiały się one jako Antyle Południowe.
W 2011 roku KSNG po konsultacjach z geografami ustaliła odejście od podziału anglosaskiego i przyjęcie podziału Małych Antyli zgodnie ze stosowanym w języku hiszpańskim, francuskim, i niderlandzkim. Ten podział Małych Antyli jest uzasadniony geograficznie : Wyspy Nawietrzne (Barlovento) i Zawietrzne (Sotavento) różnią się pod względem geologicznym i klimatycznym.
 |
|
Przykład poprawnego umieszczenia na mapie nazw Wyspy Nawietrzne i Wyspy Zawietrzne |
Mamy już wyjaśnioną sprawę nazewnictwa pozostało jedynie ustalić jakie wyspy zaliczamy do Nawietrznych. I tutaj mamy kolejna trudność. Chcąc wyliczyć wyspy należące do tej grupy przekonamy się, że pojęcie geograficzne Wyspy Nawietrzne nie jest ostre. W publikacjach encyklopedycznych, w językach krajów przyjmujących podział hiszpański, większość publikacji wymienia nazwy poszczególnych wysp i na tej podstawie można powiedzieć, że do Wysp Nawietrznych :
na pewno należą :
Saint Kitts i Nevis
Antigua i Barbuda
Montserrat
Gwadelupa
Dominika
Martynika
Saint Lucia
Saint Vincent
Grenada
raczej należą :
Wyspy Dziewicze
Barbados
raczej nie należą :
Portoryko
Trynidad
Tobago
Nieostrość pojęcia Wyspy Nawietrzne na mapie Małych Antyli
Jeszcze zostaje zastanowić się czy angielską nazwę Windward Islands tłumaczyć jako Wyspy Nawietrzne. Oczywiście, że tak. Z racji tego iż angielska nazwa Windwards Islands nie jest tożsama z polska nazwą Wyspy Nawietrzne to dla naszych celów zasadnym będzie podawanie przy polskiej nazwie angielskiej w nawiasie lub przymiotnika „południowe”.
Nasze rozważania o Wyspach Nawietrznych zakończymy informacją o Compagnies franches de la Marine. W 1713 roku istniało od dziesięciu do czternastu kompanii piechoty morskiej, liczących około 600 ludzi podzielonych między Martynikę, Gwadelupę, Saint Lucię, Grenadę i Saint Kitts. Do 1755 roku ich liczebność wzrosła do około 1200 ludzi.
I to by było na tyle.
.jpg)
